در طلاق توافقی مشاوره اجباری است

بله، بر اساس قوانین جاری در ایران، شرکت در جلسات مشاوره پیش از ثبت درخواست طلاق توافقی اجباری است. این الزام قانونی از آذر ماه ۱۳۹۷ به اجرا درآمد و هدفی فراتر از یک رویه اداری دارد؛ تلاشی است برای حفظ بنیان خانواده و تضمین اینکه تصمیم به جدایی، تصمیمی آگاهانه و سنجیده است. زمانی که یک زوج برای پایان دادن به زندگی مشترک خود به روش توافقی اقدام می کنند، گویی سفر دشواری را آغاز کرده اند که پر از فراز و نشیب های عاطفی و قانونی است. در این مسیر، مرحله مشاوره همچون پلی است که فرصت بازنگری و شاید حتی ترمیم رابطه را فراهم می آورد. این مقاله به کاوشی عمیق در ابعاد مختلف این مرحله اجباری می پردازد؛ از مبانی قانونی و چگونگی طی کردن این فرآیند گرفته تا هزینه ها، استثنائات و البته، مزایای پنهان و ارزشمندی که ممکن است در دل این الزام قانونی نهفته باشد.

مبانی قانونی و دلایل اجباری شدن مشاوره طلاق توافقی: سفری برای بازنگری و امید

مفهوم طلاق توافقی، از آن دسته موضوعات حقوقی است که همواره با خود بار سنگینی از احساسات و تصمیمات سرنوشت ساز را به همراه دارد. این نوع طلاق، که مسیر جدایی را برای زوجین تسهیل می کند و از درگیری ها و کشمکش های طولانی مدت دادگاهی می کاهد، در گذر زمان دستخوش تغییراتی شده است. یکی از مهمترین این تغییرات، اجباری شدن جلسات مشاوره پیش از طلاق توافقی است. این الزام، نه تنها یک رویه قانونی، بلکه تلاشی برای پاسداری از ارزش های بنیادین خانواده و کاهش آسیب های ناشی از جدایی محسوب می شود.

تاریخچه و سیر تحولات قانونی: از اختیار تا الزام

سال ها پیش، زوجینی که تصمیم به طلاق توافقی می گرفتند، می توانستند مستقیماً به دادگاه مراجعه کرده و درخواست خود را ثبت کنند. این سادگی در فرآیند، هرچند به ظاهر مفید بود، اما گاهی منجر به جدایی های عجولانه و هیجانی می شد که پشیمانی های بسیاری را در پی داشت. با افزایش آمار طلاق و نگرانی های اجتماعی در مورد فروپاشی بنیان خانواده، قانون گذاران به فکر راه چاره افتادند. این دغدغه ها در نهایت به تدوین آیین نامه اجرایی ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده منجر شد که از ابتدای آذر ماه ۱۳۹۷ به مرحله اجرا درآمد. از آن زمان به بعد، قوه قضائیه و سازمان بهزیستی کشور، با همکاری یکدیگر، سازوکاری را برای اجباری کردن مشاوره قبل از طلاق توافقی فراهم آوردند. این تغییر قانونی، مسیر رسیدگی به پرونده های طلاق توافقی را متحول کرد و شرط لازم برای ثبت دادخواست طلاق توافقی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را، دریافت گواهی عدم انصراف از طلاق از مراکز مشاوره قرار داد. این رویکرد جدید، گامی بلند در جهت ترویج صلح و سازش و تصمیم گیری آگاهانه تر در مورد جدایی به شمار می رود.

چرا مشاوره اجباری شد؟ (سفری برای بازنگری و امید)

دلایل و اهداف قانون گذار از اجباری کردن مشاوره طلاق توافقی، ریشه های عمیقی در نگاه جامعه شناختی و روان شناختی به نهاد خانواده دارد. این جلسات به منظور دستیابی به چندین هدف کلیدی طراحی شده اند که هر یک نقش مهمی در فرآیند جدایی و حتی پس از آن ایفا می کنند:

• تلاش برای بازسازی پل های ارتباطی و صلح و سازش مجدد: یکی از اهداف اصلی این مشاوره ها، ایجاد فضایی برای گفت وگو و درک متقابل است. مشاوران تلاش می کنند تا زوجین، بار دیگر به ریشه های مشکلات خود نگاه کرده و در صورت امکان، راهی برای ترمیم رابطه بیابند. گاهی اوقات، اختلافات جزئی یا سوءتفاهم ها می توانند با راهنمایی یک متخصص حل شوند و زوجین از تصمیم خود برای جدایی منصرف گردند.
• اطمینان از قطعیت و پختگی تصمیم زوجین برای جدایی: تصمیم به طلاق، تصمیمی بزرگ و پرفراز و نشیب است. مشاوره ها فرصتی را فراهم می کنند تا زوجین از قطعیت و منطقی بودن تصمیم خود اطمینان حاصل کنند. آن ها می توانند در فضایی آرام و بی طرف، تمام جوانب تصمیم خود را بسنجند و از طلاق های عجولانه و از روی هیجان که ممکن است در آینده پشیمانی به بار آورد، جلوگیری شود.
• کاهش درد و رنج در مسیر جدایی: حتی اگر زوجین به جدایی مصمم باشند، مشاوران به آن ها کمک می کنند تا این مسیر را با کمترین آسیب های روانی و عاطفی طی کنند. جدایی می تواند تأثیرات مخربی بر روان افراد و به خصوص فرزندان داشته باشد. مشاوره ها به زوجین مهارت هایی برای مدیریت این آسیب ها و آماده سازی روانی برای زندگی پس از طلاق را آموزش می دهند.
• شناسایی ریشه های مشکلات و هدایت تخصصی: مشاوران در طول جلسات، به ریشه یابی عمیق اختلافات می پردازند. این غربالگری به شناسایی مشکلات اصلی کمک می کند و در صورت نیاز، زوجین به متخصصین دیگر (مانند روانپزشک یا مددکار اجتماعی) ارجاع داده می شوند تا از کمک های تخصصی تری بهره مند شوند. این رویکرد جامع، ضامن تصمیم گیری بهتر و کاهش چالش ها در آینده است.

به این ترتیب، اجباری شدن مشاوره طلاق توافقی را می توان نه تنها یک تکلیف قانونی، بلکه یک فرصت برای زوجین دانست؛ فرصتی برای تأمل، رشد و انتخاب مسیری آگاهانه تر در یکی از مهمترین بزنگاه های زندگی.

فرآیند عملی و اجرایی مشاوره طلاق توافقی: گام های پیش رو

وقتی زوجین تصمیم به طلاق توافقی می گیرند، پس از درک اهمیت و دلایل اجباری شدن مشاوره، با این سوال روبرو می شوند که چگونه این فرآیند را عملاً طی کنند. این مرحله شامل گام های مشخص و الزاماتی است که باید به دقت رعایت شوند تا مسیر رسیدگی به پرونده طلاق دچار وقفه نشود. از ثبت نام اولیه در سامانه ها تا شرکت در جلسات و پرداخت هزینه ها، هر گام نیازمند آگاهی و توجه است.

آغاز سفر: ثبت نام در سامانه تصمیم

نقطه آغازین برای طی کردن فرآیند مشاوره طلاق توافقی، مراجعه به «سامانه تصمیم (طلاق)» است که توسط سازمان بهزیستی کل کشور راه اندازی شده است. این سامانه، در واقع دروازه ای دیجیتال برای ورود به مرحله مشاوره است و زوجین باید اطلاعات خود را در آن ثبت کنند. این گام اولیه، شاید برای برخی با کمی سردرگمی همراه باشد، اما با دنبال کردن راهنمای گام به گام، به راحتی قابل انجام است:

1. ورود به سامانه: زوجین باید به آدرس اینترنتی سامانه تصمیم مراجعه کنند.
2. وارد کردن اطلاعات: پس از ورود، باید اطلاعات هویتی و مشخصات فردی خود را به دقت وارد کنند. اهمیت دقت در این مرحله بسیار زیاد است، چرا که هرگونه اشتباه می تواند فرآیند را به تأخیر بیندازد.
3. انتخاب مرکز مشاوره: سامانه لیستی از مراکز مشاوره خانواده مورد تأیید را ارائه می دهد و زوجین می توانند با توجه به موقعیت جغرافیایی و نیاز خود، یک مرکز را انتخاب کنند.
4. دریافت کد رهگیری و نوبت: پس از تکمیل اطلاعات و انتخاب مرکز، یک کد رهگیری به زوجین داده می شود و نوبت مراجعه آن ها به مرکز مشاوره تعیین می گردد. این کد رهگیری برای پیگیری های بعدی و مراجعه به مرکز مشاوره ضروری است.

این فرآیند ثبت نام اولیه، زوجین را در مسیر قانونی قرار می دهد و به آن ها کمک می کند تا برای جلسات مشاوره آماده شوند.

گام های بعدی: مدارک لازم برای مراجعه به مراکز مشاوره

پس از ثبت نام در سامانه تصمیم و دریافت نوبت، زوجین باید با آمادگی کامل به مرکز مشاوره مراجعه کنند. همراه داشتن مدارک شناسایی و اطلاعات پرونده برای تشکیل جلسه مشاوره الزامی است. این مدارک شامل موارد زیر می شود:

• اصل و کپی شناسنامه زوجین.
• اصل و کپی کارت ملی زوجین.
• اصل و کپی سند ازدواج (یا رونوشت آن).
• کد رهگیری دریافت شده از سامانه تصمیم.

تأکید می شود که بدون این مدارک، فرآیند مشاوره آغاز نخواهد شد، بنابراین ضروری است که زوجین پیش از مراجعه، از کامل بودن مدارک خود اطمینان حاصل کنند.

تعداد جلسات و طول مسیر مشاوره: فرصتی برای گفتگو و تأمل

یکی از پرسش های رایج زوجین این است که مشاوره طلاق توافقی چند جلسه است و چقدر زمان می برد؟ بر اساس رویه فعلی و بخشنامه های قوه قضائیه، تعداد معمول جلسات مشاوره بین ۳ تا ۵ جلسه متغیر است. این تعداد بسته به پیچیدگی پرونده، عمق مشکلات زوجین و تشخیص مشاور روانشناس، می تواند کمتر یا بیشتر شود. مدت زمان قانونی پیش بینی شده برای این فرآیند معمولاً حدود ۴۵ روز کاری است. این بازه زمانی به زوجین فرصت کافی می دهد تا در فضایی آرام و تحت هدایت مشاور، به ریشه یابی مشکلات بپردازند و تصمیمات خود را با پختگی بیشتری اتخاذ کنند.

در هر جلسه مشاوره، مشاور تلاش می کند تا ابعاد مختلف زندگی مشترک زوجین را مورد بررسی قرار دهد. این جلسات به صورت فردی و مشترک برگزار می شوند و شامل:

• مراحل گفت وگو و شنیدن: مشاور به هر یک از زوجین فرصت می دهد تا از دیدگاه خود، مشکلات و نارضایتی ها را بیان کنند.
• ارزیابی و ریشه یابی: مشاور با استفاده از دانش تخصصی خود، به ریشه یابی اختلافات می پردازد و عوامل مؤثر بر تصمیم طلاق را شناسایی می کند.
• ارائه راهکارها: در صورت امکان صلح و سازش، راهکارهای عملی و مهارت های ارتباطی برای بهبود رابطه ارائه می شود. اگر تصمیم به طلاق قطعی باشد، مشاور به زوجین کمک می کند تا این فرآیند را با کمترین آسیب و بهترین توافقات پشت سر بگذارند.

هدف نهایی، این است که زوجین با دیدگاهی شفاف و آگاهانه، آینده خود را رقم بزنند، چه با بازگشت به زندگی مشترک و چه با جدایی مسئولانه و همراه با صلح.

هزینه های این سفر مشاوره ای

موضوع هزینه مشاوره طلاق توافقی نیز از جمله مواردی است که برای زوجین اهمیت دارد. تعرفه این جلسات به صورت سالانه توسط قوه قضائیه یا سازمان بهزیستی مصوب و اعلام می گردد. این مبلغ برای هر جلسه معمولاً در یک بازه مشخص قرار دارد و می تواند هر ساله تغییر کند. به عنوان مثال، در برخی سال ها این مبلغ در حدود ۷۰ تا ۱۰۰ هزار تومان برای هر جلسه بوده است. نحوه پرداخت این هزینه ها، اغلب به صورت توافقی بین زوجین است و قانون به صورت صریح، تکلیف پرداخت آن را به عهده یکی از طرفین نگذاشته است. بنابراین، زوجین می توانند در مورد سهم هر یک در پرداخت هزینه ها، با یکدیگر به توافق برسند. این هزینه ها، در واقع سرمایه گذاری برای یک تصمیم مهم زندگی و کاهش آسیب های احتمالی آتی است.

چالش ها، تبعات غیبت و استثنائات مسیر

سفر طلاق توافقی، اگرچه به ظاهر مسیری برای کاهش درگیری ها است، اما با چالش هایی نیز همراه است. یکی از مهمترین این چالش ها، تعهد هر دو طرف به حضور در جلسات مشاوره اجباری است. گاهی اوقات، عدم تمایل یکی از زوجین یا بروز شرایط خاص، می تواند روند این مسیر را پیچیده کند. آگاهی از تبعات عدم حضور و شناخت استثنائات قانونی، برای زوجین از اهمیت بالایی برخوردار است.

وقتی یکی از همسفران غایب می شود: پیامدهای عدم حضور در مشاوره

قانون گذار صراحتاً اعلام کرده است که بدون ارائه گواهی عدم انصراف از طلاق، ثبت دادخواست طلاق توافقی در دفاتر خدمات قضایی امکان پذیر نیست. این بدان معناست که حضور زوجین در جلسات مشاوره، یک پیش شرط الزامی است. اما اگر یکی از زوجین یا هر دو در این جلسات شرکت نکنند، چه اتفاقی می افتد؟

تبعات عدم حضور زوج (مرد): تأثیر بر روند پرونده

اگر مرد در جلسات مشاوره طلاق توافقی حاضر نشود، فرآیند طلاق توافقی متوقف خواهد شد. این عدم حضور، ممکن است به معنای عدم رضایت وی از طلاق باشد، چرا که اساس طلاق توافقی بر تفاهم و رضایت هر دو طرف استوار است. در چنین شرایطی، زوجه نمی تواند گواهی عدم انصراف از طلاق را دریافت کند و در نتیجه، قادر به ثبت دادخواست طلاق توافقی نخواهد بود. در این حالت، زن اگر همچنان مصر به جدایی باشد و دارای حق طلاق باشد یا شرایط عسر و حرج وی (سختی و مشقت غیرقابل تحمل در زندگی) در دادگاه احراز شود، می تواند از طریق طلاق از طرف زن اقدام کند که فرآیندی متفاوت و معمولاً طولانی تر است. گزارش مشاور در این پرونده ها نقش مهمی ایفا می کند و عدم حضور زوج در آن قید خواهد شد.

تبعات عدم حضور زوجه (زن): مسیر پیش رو

به همین ترتیب، عدم حضور زوجه در جلسات مشاوره نیز می تواند منجر به توقف فرآیند طلاق توافقی شود. اگر زن در جلسات شرکت نکند و گواهی عدم انصراف از طلاق صادر نشود، زوج نیز نمی تواند دادخواست طلاق توافقی را ثبت کند. در این وضعیت، اگر مرد همچنان به جدایی تمایل داشته باشد و حقوق قانونی زن (مانند مهریه، نفقه و …) را پرداخت کند، می تواند از طریق طلاق از طرف مرد اقدام کند. این روش نیز مراحل و الزامات خاص خود را دارد و نیازمند اثبات شرایط قانونی است. در اینجا نیز گزارش مشاور، که نشان دهنده عدم حضور زوجه است، به پرونده الحاق می گردد.

«حضور زن و شوهر در فرآیند انجام مشاوره طلاق توافقی الزامی است و باید شخصاً در مراکز مشاوره طلاق حاضر شوند؛ لذا عدم حضور زوجین در مشاوره طلاق امکان پذیر نیست. تبعات حاضر نشدن زن و مرد برای مشاوره طلاق آن است که این مراکز می توانند مشاوره را تنها با شخصی که حاضر شده انجام دهند و در نهایت گواهی عدم انصراف از طلاق را به وی ارائه نمایند.»

مسیرهای فرعی: استثنائات در مشاوره طلاق توافقی

در کنار الزام کلی به حضور زوجین، قانون گذار شرایط خاصی را نیز پیش بینی کرده است که در آن ها ممکن است قواعد مربوط به حضور در جلسات مشاوره تغییر کند یا راهکارهای جایگزین وجود داشته باشد:

شرایط اضطراری و بیماری

اگر یکی از زوجین به دلیل بیماری حاد یا شرایط اضطراری خاص قادر به حضور در جلسات مشاوره نباشد، با ارائه مدارک پزشکی معتبر و تأیید مشاور مرکز، ممکن است امکان ادامه جلسات با حضور تنها یک طرف و در نهایت صدور گواهی عدم انصراف از طلاق فراهم شود. در این موارد، مشاور تلاش می کند تا با طرف حاضر، جوانب امر را بررسی کرده و راهنمایی های لازم را ارائه دهد. این رویکرد، انعطاف پذیری قانون را در مواجهه با شرایط غیرقابل پیش بینی نشان می دهد.

زوجین مقیم خارج از کشور

برای زوجینی که هر دو یا یکی از آن ها مقیم خارج از کشور هستند، فرآیند مشاوره طلاق توافقی می تواند پیچیده تر باشد. در این موارد، وکیل می تواند در فرآیندهای اداری مربوط به ثبت نام و پیگیری پرونده کمک کند، اما نفس مشاوره روان شناختی که نیازمند حضور و تعامل مستقیم زوجین با مشاور است، نمی تواند به طور کامل توسط وکیل انجام شود. برخی مراکز مشاوره و مراجع قضایی، امکان مشاوره آنلاین تأیید شده را برای این زوجین فراهم کرده اند تا از راه دور نیز بتوانند در جلسات شرکت کنند. با این حال، باید توجه داشت که این موضوع در هر حوزه قضایی ممکن است قوانین و رویه های متفاوتی داشته باشد و نیاز به استعلام دقیق از مراجع ذی صلاح دارد. گاهی اوقات، حضور وکیل صرفاً برای انجام امور اداری کافی است، اما در بسیاری موارد، حضور خود افراد (حتی به صورت آنلاین) برای بخش روان شناختی مشاوره همچنان مورد تأکید است تا روح و هدف قانون گذار مبنی بر تأمل و بازنگری در تصمیم جدایی محقق شود.

تغییر مسیر: تبدیل طلاق یک طرفه به توافقی

یکی از راهکارهایی که گاهی برای دور زدن مرحله مشاوره اجباری مطرح می شود، آغاز فرآیند طلاق به صورت یک طرفه (مثلاً از طرف زن با داشتن حق طلاق یا از طرف مرد) و سپس تبدیل آن به طلاق توافقی در میانه راه و در دادگاه است. در این سناریو، زوجین ابتدا دادخواست طلاق را به صورت یک طرفه ثبت می کنند که نیازی به مشاوره اولیه اجباری ندارد. سپس، در طول فرآیند دادرسی و در دادگاه، بر سر تمامی مسائل به توافق می رسند و از دادگاه تقاضای صدور حکم طلاق توافقی می کنند. این روش هرچند ممکن است مرحله مشاوره اولیه را حذف کند، اما چالش ها و معایب خاص خود را دارد:

• ممکن است در ابتدای کار، منجر به درگیری های حقوقی و عاطفی بیشتری شود، چرا که یکی از طرفین ممکن است احساس کند مجبور به طلاق شده است.
• نیازمند هماهنگی و توافق کامل زوجین در دادگاه است که گاهی اوقات رسیدن به آن دشوارتر از مراحل اولیه مشاوره است.
• هدف اصلی قانون گذار از مشاوره، یعنی تلاش برای صلح و سازش و تصمیم گیری آگاهانه پیش از ورود به فضای قضایی، در این روش کمرنگ تر می شود.

انتخاب این مسیر نیازمند مشورت دقیق با وکیل حقوقی است تا تمامی جوانب و پیامدهای آن به درستی سنجیده شود.

قلب مشاوره: گفتگوها و کاوش ها

ورود به جلسات مشاوره طلاق توافقی، تجربه ای است که می تواند برای زوجین پر از احساسات متناقض باشد. اضطراب، امید، خشم و اندوه، همگی می توانند در این فضا حضور داشته باشند. اما آنچه اهمیت دارد، درک این است که مشاور یک داور نیست، بلکه راهنمایی بی طرف است که می کوشد تا زوجین به بهترین تصمیم ممکن برای آینده خود برسند. این بخش به ماهیت گفتگوها و موضوعاتی می پردازد که در قلب جلسات مشاوره قرار دارند.

فضایی برای شنیدن و درک

محیط مشاوره مکانی امن و بی طرف است، به دور از قضاوت ها و پیش داوری ها. مشاور تلاش می کند تا فضایی را ایجاد کند که در آن زوجین احساس راحتی کنند تا بتوانند احساسات، نگرانی ها و انتظارات خود را صادقانه بیان کنند. این صداقت و شفافیت در گفتگوها، کلید موفقیت جلسات مشاوره است. مشاور با ایجاد حس همدلی، به زوجین کمک می کند تا به جای سرزنش یکدیگر، به درک عمیق تری از ریشه های اختلافات و نقش هر یک در شکل گیری آن ها دست یابند. این فضا، فرصتی برای دیدن خود و دیگری از منظری متفاوت را فراهم می آورد.

موضوعات مورد بحث در جلسات مشاوره

گفتگوهای درون جلسات مشاوره، دامنه وسیعی از مسائل را در بر می گیرد. مشاوران به گونه ای موضوعات را هدایت می کنند که زوجین بتوانند به تمام ابعاد تصمیم خود برای جدایی فکر کنند و برای زندگی پس از آن برنامه ریزی نمایند:

• ریشه یابی اختلافات و عوامل مؤثر بر تصمیم طلاق: در این بخش، مشاور به زوجین کمک می کند تا به اعماق مشکلات خود نفوذ کنند. چه عواملی باعث شده اند که رابطه به این نقطه برسد؟ آیا مسائل حل نشده ای از گذشته وجود دارد؟ آیا انتظارات برآورده نشده ای هست؟
• بررسی راه حل های احتمالی برای حفظ زندگی مشترک: مشاور به زوجین فرصت می دهد تا به راه حل های جایگزین برای جدایی فکر کنند. آیا راهی برای ترمیم رابطه، حتی کوچک، وجود دارد؟ آیا با تغییر برخی رفتارها یا انتظارات، می توان به زندگی مشترک ادامه داد؟
• تاثیر طلاق بر فرزندان و نحوه مدیریت روابط پس از جدایی: اگر زوجین فرزند داشته باشند، تأثیر طلاق بر آن ها یکی از مهمترین موضوعات است. مشاور راهکارهایی برای کاهش آسیب های روانی فرزندان، نحوه تعامل والدینی پس از طلاق و حفظ نقش والدین برای هر دو طرف را ارائه می دهد.
• مسائل مالی، مهریه، نفقه و حضانت: این مسائل، بخش های حقوقی و عملی جدایی هستند که باید درباره آن ها به توافق رسید. مشاور می تواند به زوجین در تدوین یک توافق نامه جامع و عادلانه کمک کند تا از درگیری های بعدی جلوگیری شود. صحبت درباره مهریه، نفقه، اجرت المثل، جهیزیه و نحوه حضانت و ملاقات فرزندان از جمله این موارد است.

برخی از سوالات مشاوران: آینه ای برای تأمل

مشاوران برای هدایت گفتگوها و تحریک تفکر عمیق تر زوجین، سوالات کلیدی را مطرح می کنند که می تواند به آن ها در درک بهتر وضعیت و تصمیم گیری کمک کند. این سوالات معمولاً به گونه ای طراحی شده اند که زوجین را وادار به خوداندیشی و ارزیابی مجدد رابطه کنند:

• مشکل اصلی شما در زندگی مشترک چیست و چه زمانی آغاز شد؟
• توصیف شما از رابطه زناشویی تان، از ابتدا تا کنون، چگونه است؟
• کدام ویژگی یا رفتار همسرتان شما را بیش از همه آزار می دهد؟
• آیا هنوز امیدی، هر چند کوچک، به بهبود رابطه و حفظ زندگی مشترک وجود دارد؟
• آیا برای طلاق و زندگی پس از آن، به صورت فردی و خانوادگی، برنامه ریزی کرده اید؟
• تصور شما از زندگی بدون همسرتان چیست و چه چالش هایی را پیش بینی می کنید؟

پاسخ دادن به این سوالات، فرصتی برای شناخت عمیق تر خود و دیگری و گامی مهم در مسیر تصمیم گیری آگاهانه است. گاهی اوقات، همین گفتگوها می توانند پرده از حقایقی بردارند که تا پیش از آن مغفول مانده بودند و مسیر زندگی زوجین را تغییر دهند.

فراتر از اجبار: هدایای پنهان مشاوره

در نگاه اول، مشاوره طلاق توافقی ممکن است تنها به عنوان یک الزام قانونی و مرحله ای اجباری در نظر گرفته شود که باید هر چه سریع تر از آن عبور کرد. اما اگر زوجین با دیدگاهی باز و مسئولانه به این جلسات وارد شوند، متوجه خواهند شد که این فرآیند، فراتر از یک وظیفه حقوقی، می تواند مزایای عمیق و پایداری برای آن ها و حتی فرزندانشان به ارمغان آورد. این مزایا، در واقع هدایای پنهان این اجبار قانونی هستند که می توانند مسیر جدایی و زندگی پس از آن را به کلی متحول کنند.

کاهش بار سنگین جدایی

طلاق، واقعه ای پر استرس و اضطراب آور است. احساساتی مانند غم، خشم، ترس از آینده و سردرگمی، همگی می توانند روان افراد را درگیر کنند. جلسات مشاوره فضایی حمایتی و امن را فراهم می کنند تا زوجین بتوانند این احساسات پیچیده را بیان کرده و با کمک یک متخصص، آن ها را مدیریت کنند. مشاور با ایجاد محیطی بدون قضاوت، به آن ها امکان می دهد تا درد و رنج ناشی از جدایی را سبک تر تجربه کنند و با بینشی عمیق تر به احساسات خود و همسرشان بنگرند. این حمایت روانی، گامی مهم در کاهش بار عاطفی طلاق است.

چراغ راهی برای تصمیم گیری آگاهانه تر

یکی از بزرگترین مزایای مشاوره، فرصتی است که برای تأمل و بازبینی تصمیم به جدایی فراهم می آورد. در فضای هیجانی و پرفشار، ممکن است تصمیمات عجولانه ای گرفته شود. اما در جلسات مشاوره، زوجین می توانند در یک محیط تخصصی و آرام، تمامی جوانب تصمیم خود را بسنجند. این فرآیند به آن ها کمک می کند تا با آگاهی کامل از پیامدها و مسئولیت های جدایی، تصمیم نهایی خود را اتخاذ کنند. آیا واقعاً تمام راه ها به بن بست رسیده اند؟ آیا این تصمیم، بهترین انتخاب برای هر دو طرف و به خصوص فرزندان است؟ مشاوره به این سوالات پاسخ می دهد و مسیر تصمیم گیری را روشن تر می سازد.

مدیریت بهتر اختلافات و یادگیری زبان جدید ارتباط

بسیاری از اختلافات زناشویی ناشی از عدم مهارت در برقراری ارتباط مؤثر است. حتی اگر جدایی اجتناب ناپذیر باشد، مشاوره می تواند به زوجین کمک کند تا مهارت های ارتباطی بهتری را بیاموزند. این مهارت ها نه تنها می تواند در صورت احتمال صلح و سازش، رابطه را نجات دهد، بلکه برای مدیریت روابط پس از جدایی، به خصوص در مورد فرزندان، حیاتی است. آموزش نحوه گفت وگو درباره مسائل مالی، حضانت و سایر امور مربوط به فرزندان بدون کشمکش، یکی از دستاوردهای مهم این جلسات است که از درگیری های طولانی مدت و پرهزینه در آینده جلوگیری می کند.

آماده شدن برای فصل تازه زندگی

طلاق پایان یک فصل و آغاز فصلی جدید از زندگی است. مشاوران به زوجین کمک می کنند تا از نظر روانی برای این تغییر بزرگ آماده شوند. پذیرش واقعیت جدایی، کنار آمدن با آن و برنامه ریزی برای آینده ای مستقل، نیازمند حمایت و راهنمایی تخصصی است. مشاوران به زوجین کمک می کنند تا برای چالش های پیش رو آماده شوند، اهداف جدیدی برای خود تعیین کنند و با اعتماد به نفس بیشتری وارد مرحله بعدی زندگی شان شوند. این آمادگی روانی، سنگ بنای یک زندگی سالم و موفق پس از طلاق است.

حفظ سلامت روان فرزندان در طوفان جدایی

فرزندان، آسیب پذیرترین قربانیان جدایی والدین هستند. جلسات مشاوره، فضایی را برای گفت وگو درباره تأثیر طلاق بر فرزندان و ارائه راهکارهایی برای به حداقل رساندن این آسیب ها فراهم می کند. مشاوران به والدین کمک می کنند تا نقش خود را به عنوان والدین حفظ کرده، از فرزندان خود در برابر کشمکش ها محافظت کنند و محیطی پایدار و امن برای رشد آن ها فراهم آورند. آموزش نحوه تعامل سازنده والدین پس از طلاق، راهکاری اساسی برای حفظ سلامت روان و آینده فرزندان است.

«مشاوره پیش از طلاق، فرصتی استثنایی برای زوجین فراهم می کند تا نه تنها تصمیم خود را بازنگری کنند، بلکه مهارت های لازم برای عبور از این بحران و آغاز یک زندگی سالم تر را بیاموزند. این فرآیند، فراتر از یک الزام، نوعی سرمایه گذاری برای سلامت روان فردی و خانوادگی است.»

مرحله پس از مشاوره و نقش وکیل: راهبری در پیچ و خم های قانونی

پس از طی کردن جلسات مشاوره و در صورتی که زوجین همچنان بر تصمیم خود مبنی بر طلاق توافقی پافشاری کنند، مرحله جدیدی در فرآیند قانونی جدایی آغاز می شود. در این مرحله، گواهی عدم انصراف از طلاق به عنوان یک سند حیاتی مطرح می گردد و نقش وکیل در تسهیل و تسریع روند دادرسی، بیش از پیش نمایان می شود. این بخش به بررسی این گام های پایانی و اهمیت همراهی یک مشاور حقوقی مجرب می پردازد.

اخذ گواهی عدم انصراف از طلاق: کلید درب دادگاه

زمانی که جلسات مشاوره به پایان می رسد و زوجین، علی رغم تلاش های مشاور، همچنان تصمیم به جدایی دارند، مرکز مشاوره گواهی عدم انصراف از طلاق را صادر می کند. این گواهی، سندی رسمی است که نشان می دهد زوجین مراحل مشاوره اجباری را طی کرده اند و به رغم مشاوره ها، به صلح و سازش نرسیده اند. بدون این گواهی، دادخواست طلاق توافقی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت نخواهد شد و پرونده به دادگاه ارجاع داده نمی شود. بنابراین، دریافت این گواهی، کلیدی است که درب دادگاه را به روی زوجین باز می کند.

مدت اعتبار این گواهی معمولاً محدود است و زوجین باید در مهلت مقرر قانونی، دادخواست خود را به همراه این گواهی به دفاتر خدمات قضایی ارائه دهند. عدم توجه به مهلت اعتبار می تواند منجر به نیاز به تکرار برخی مراحل مشاوره شود.

نقش وکیل در فرآیند طلاق توافقی: همراهی مطمئن

اگرچه حضور در جلسات مشاوره طلاق توافقی برای زوجین به صورت شخصی اجباری است، اما در مراحل حقوقی پس از مشاوره، نقش وکیل می تواند بسیار پررنگ و مؤثر باشد. یک وکیل مجرب، می تواند به عنوان راهبری امین و دانا، زوجین را در پیچ و خم های قانونی این مسیر یاری رساند:

• تسهیل مراحل حقوقی و کاهش نیاز به حضور زوجین: وکیل می تواند با پیگیری تمامی مراحل اداری و قضایی، نیاز به حضور مکرر زوجین در دادگاه را به حداقل برساند. این امر به خصوص برای زوجینی که درگیر مسائل عاطفی هستند یا وقت کافی برای رفت و آمد به دادگاه را ندارند، یک مزیت بزرگ محسوب می شود. وکیل می تواند دادخواست را ثبت کرده، وقت دادگاه را دریافت نماید و در جلسات دادرسی (به جز جلسات مشاوره که حضور شخص الزامی است) به نمایندگی از موکلین حضور یابد.
• تنظیم دقیق و جامع توافق نامه طلاق: یکی از مهمترین وظایف وکیل، کمک به تنظیم یک توافق نامه طلاق جامع، دقیق و عادلانه است. این توافق نامه تمامی مسائل مالی (مهریه، نفقه، اجرت المثل، جهیزیه) و غیرمالی (حضانت فرزندان، ملاقات با فرزندان) را شامل می شود. وکیل با اشراف به قوانین، مطمئن می شود که تمامی حقوق طرفین به درستی لحاظ شده و توافقات به گونه ای تنظیم شوند که در آینده منجر به بروز اختلافات جدید نشوند.
• ارائه مشاوره حقوقی تخصصی در تمام مراحل: در طول فرآیند طلاق توافقی، ممکن است سوالات و چالش های حقوقی متعددی برای زوجین پیش آید. وکیل با ارائه مشاوره های تخصصی، به آن ها کمک می کند تا با آگاهی کامل از حقوق و تکالیف خود، تصمیمات درستی اتخاذ کنند.
• پیگیری پرونده تا ثبت نهایی طلاق: وکیل مسئول پیگیری پرونده از زمان ثبت دادخواست تا صدور حکم طلاق و حتی ثبت نهایی آن در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق است. این پیگیری مستمر، ضامن آن است که فرآیند جدایی با سرعت و دقت بیشتری به سرانجام برسد و زوجین بتوانند فصل جدیدی از زندگی خود را آغاز کنند.

در نهایت، حضور وکیل در فرآیند طلاق توافقی، اگرچه اجباری نیست، اما می تواند به طور چشمگیری از اضطراب زوجین کاسته و مسیر جدایی را هموارتر و عادلانه تر سازد.

سوالات متداول

آیا مشاوره در طلاق توافقی واقعاً اجباری است؟

بله، بر اساس قوانین جدید حمایت خانواده در ایران (مصوب آذر ۱۳۹۷)، شرکت در جلسات مشاوره خانواده قبل از ثبت درخواست طلاق توافقی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، اجباری و الزامی است و بدون اخذ گواهی عدم انصراف از طلاق، دادخواست پذیرفته نخواهد شد.

چند جلسه مشاوره باید رفت و چقدر طول می کشد؟

تعداد جلسات مشاوره معمولاً بین ۳ تا ۵ جلسه است که بسته به تشخیص مشاور و وضعیت زوجین می تواند متغیر باشد. مدت زمان کلی این فرآیند معمولاً حدود ۴۵ روز کاری به طول می انجامد.

هزینه جلسات مشاوره چقدر است؟

هزینه هر جلسه مشاوره به صورت سالانه توسط قوه قضائیه یا سازمان بهزیستی تعیین و ابلاغ می شود. این مبلغ متغیر است و معمولاً به صورت توافقی بین زوجین پرداخت می گردد.

اگر یکی از زوجین حاضر به شرکت در مشاوره نباشد چه می شود؟

عدم حضور یکی از زوجین در جلسات مشاوره، فرآیند طلاق توافقی را متوقف می کند. در این حالت، طرف دیگر نمی تواند گواهی عدم انصراف از طلاق را برای ثبت دادخواست طلاق توافقی دریافت کند و مجبور است از طریق درخواست طلاق یک طرفه (طلاق از طرف زن یا طلاق از طرف مرد) اقدام کند که دارای پیچیدگی ها و مراحل متفاوتی است. البته در شرایط خاص (مانند بیماری با مدارک معتبر) ممکن است امکان ادامه مشاوره با یک نفر فراهم شود.

آیا می توان بدون وکیل به جلسات مشاوره رفت؟

بله، حضور وکیل در جلسات مشاوره اجباری نیست و زوجین باید شخصاً در این جلسات شرکت کنند. وکیل تنها می تواند در مراحل حقوقی پس از مشاوره (ثبت دادخواست، پیگیری در دادگاه و …) به آن ها کمک کند.

سامانه ثبت نام مشاوره طلاق توافقی کدام است؟

سامانه ثبت نام برای مشاوره طلاق توافقی، «سامانه تصمیم (طلاق)» است که توسط سازمان بهزیستی کشور راه اندازی شده است.

چگونه می توان از مشاوره طلاق توافقی بدون حضور فیزیکی استفاده کرد (مثلاً برای خارج از کشور)؟

برای زوجین مقیم خارج از کشور، امکان پیگیری فرآیند اداری از طریق وکیل وجود دارد، اما برای بخش روان شناختی مشاوره، معمولاً نیاز به حضور خود افراد است. در برخی موارد، امکان استفاده از مشاوره آنلاین تأیید شده توسط مراکز مجاز وجود دارد، اما این رویه نیازمند استعلام از مراجع مربوطه است.

گواهی عدم انصراف از طلاق چیست و چقدر اعتبار دارد؟

گواهی عدم انصراف از طلاق، سندی است که توسط مرکز مشاوره خانواده پس از اتمام جلسات و عدم حصول سازش، صادر می شود و برای ثبت دادخواست طلاق توافقی الزامی است. مدت اعتبار این گواهی معمولاً سه ماه از تاریخ صدور است.

آیا در دوران بارداری هم مشاوره اجباری است؟

بله، اجباری بودن مشاوره در طلاق توافقی، شامل دوران بارداری نیز می شود و زن باردار نیز باید در جلسات مشاوره شرکت کند. تنها تفاوت در این شرایط، طول مدت عده است که تا پایان دوران بارداری و نفاس ادامه می یابد.

چرا قانونگذار مشاوره را اجباری کرده است؟

هدف قانونگذار از اجباری کردن مشاوره، کاهش آمار طلاق، تلاش برای صلح و سازش مجدد، اطمینان از قطعیت و پختگی تصمیم زوجین، پیشگیری از طلاق های عجولانه، آماده سازی روانی زوجین برای جدایی و کاهش آسیب ها، و غربالگری مشکلات اصلی برای ارجاع به متخصصین در صورت لزوم است.

نتیجه گیری

در مسیر پرفراز و نشیب طلاق توافقی، مرحله مشاوره اجباری که از سال ۱۳۹۷ به بخشی جدایی ناپذیر از فرآیند تبدیل شده است، نه تنها یک الزام قانونی، بلکه فرصتی برای تأمل عمیق و تصمیم گیری آگاهانه است. این مرحله، که با ثبت نام در سامانه تصمیم آغاز و با دریافت گواهی عدم انصراف از طلاق پایان می یابد، به زوجین این امکان را می دهد که در فضایی امن و بی طرف، به ریشه یابی مشکلات بپردازند و تأثیر جدایی بر خود و فرزندانشان را بسنجند.

علی رغم چالش هایی مانند عدم تمایل یکی از زوجین یا شرایط خاص (مانند بیماری یا اقامت خارج از کشور)، راهکارهایی برای مواجهه با این موارد پیش بینی شده است. اما آنچه اهمیت دارد، رویکرد مسئولانه و آگاهانه زوجین به این فرآیند است؛ چرا که مشاوره نه تنها می تواند به صلح و سازش مجدد منجر شود، بلکه در صورت جدایی قطعی، به آن ها کمک می کند تا این مسیر را با کمترین آسیب های روانی طی کرده و برای آینده ای آرام تر برنامه ریزی کنند. همراهی یک وکیل مجرب در مراحل پس از مشاوره نیز می تواند تضمین کننده یک فرآیند حقوقی روان و تنظیم یک توافق نامه جامع و عادلانه باشد. در نهایت، در طلاق توافقی مشاوره اجباری است تا هر تصمیمی که گرفته می شود، با پشتوانه درک عمیق و آرامش خاطر باشد.